Πόσες φορές έχουμε πει «πάμε Λέχαιο» ή «μια βόλτα στις Κεγχρεές», χωρίς να σκεφτούμε από πού προέρχονται τα ονόματά τους; Η απάντηση που δίνει η τοπική μυθολογία μάς οδηγεί στην Αρχαία Κόρινθο και στην Πειρήνη, τη μητέρα δύο παιδιών που έδωσαν, σύμφωνα με την παράδοση, τα ονόματά τους στα λιμάνια της.

Ο Παυσανίας καταγράφει στα «Κορινθιακά» ότι η Πειρήνη, κόρη του ποτάμιου θεού Αχελώου, απέκτησε με τον Ποσειδώνα δύο γιους: **τον Λέχη και τον Κεγχρία**. Από τον πρώτο ονομάστηκε το Λέχαιο και από τον δεύτερο οι Κεγχρεές. Μια μυθολογική συγγένεια ανάμεσα σε δύο τόπους που κοιτούν προς διαφορετικές θάλασσες: το Λέχαιο στον Κορινθιακό και οι Κεγχρεές στον Σαρωνικό.

Τα δάκρυα που έγιναν πηγή

Η ιστορία της Πειρήνης έχει όμως μια τραγική συνέχεια. Σύμφωνα με τον μύθο, η Άρτεμη σκότωσε άθελά της τον Κεγχρία. Η μητέρα του βυθίστηκε στο πένθος και θρηνούσε ασταμάτητα, μέχρι που μεταμορφώθηκε σε πηγή. Τα δάκρυά της έγιναν νερό και η οδύνη της συνδέθηκε για πάντα με την πόλη.

Αυτή είναι η παράδοση που μεταφέρει ο Παυσανίας για την Πειρήνη κρήνη. Ένας τρόπος των αρχαίων να εξηγήσουν την παρουσία μιας πηγής μέσα από μια ανθρώπινη ιστορία απώλειας, δίνοντας στο νερό όνομα και μνήμη.

Πού θα τη συναντήσεις σήμερα

Η Πειρήνη κρήνη βρίσκεται μέσα στον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Κορίνθου, κοντά στην αρχαία οδό Λεχαίου και στην Αγορά. Τα έξι χαρακτηριστικά ανοίγματά της, που μοιάζουν με μικρές σπηλιές, βοηθούν τον επισκέπτη να την αναγνωρίσει. Στον Ακροκόρινθο υπάρχει και η Άνω Πειρήνη, μια διαφορετική, ομώνυμη πηγή.

Peirene Plan by W.B. Dinsmoor, 1910 Corinth Excavations Image: BW 1910 1142

Peirene Facade with Group of Workmen Corinth Excavations Image: BW 1899 0059B

Reconstruction of the Peirene Fountain Corinth Excavations Image: BW 1952 8810

Restoration of the Peirene Fountain Corinth Excavations Image: BW 1925 1446

Perspective Drawing of the Peirene Fountain Corinth Excavations Image: BW 1952 8813

Two chambers of Peirene fountain. Behind the Roman arches, earlier squared, Hellenistic chambers are visible. A groove where the rope let down a hydria can be seen. Ancient Corinth. Photograph: John Gruber-Miller.

Fountain of Peirene. View of the facade from the north. Six chambers provided access to three basins. The water was stored in four large reservoirs fed by channels. Doric columns on the first story supported Ionic on the second story. In the foreground is a rectangular basin fed by water from the second and fourth chambers. Ancient Corinth. Photograph: John Gruber-Miller.

Η Πειρήνη κρήνη στον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Κορίνθου. Φωτογραφία: Zde / Wikimedia Commons — CC BY-SA 4.0.

Πίσω από τη μυθολογική αφήγηση βρίσκεται και η καθημερινή ζωή της αρχαίας πόλης. Η Πειρήνη αποτελούσε σημαντική πηγή νερού για την Κόρινθο, ενώ το μνημείο γνώρισε διαδοχικές διαμορφώσεις μέσα στους αιώνες. Ο ίδιος ο Παυσανίας περιγράφει χώρους σαν σπήλαια, διακοσμημένους με λευκή πέτρα, από τους οποίους το νερό κυλούσε προς μια υπαίθρια κρήνη.

Την επόμενη φορά που θα σταθείς μπροστά στα ανοίγματά της, θυμήσου τα δύο ονόματα: Λέχης και Κεγχρίας. Η μυθολογική εξήγηση που διασώζει ο Παυσανίας δεν αποτελεί αποδεδειγμένη ετυμολογία· είναι όμως μια όμορφη αφορμή να γνωρίσουμε ξανά μέρη που θεωρούμε οικεία. Και να δούμε τη βόλτα από την Αρχαία Κόρινθο μέχρι τα δύο λιμάνια της σαν μια διαδρομή μέσα στην ίδια ιστορία.