Η μετάβαση του παιδιού στο σχολικό περιβάλλον αποτελεί ιδιαίτερα σημαντικό βήμα στη ζωή του. Οι γονείς και κυρίως το παιδί καλούνται να διαχειριστούν το άγνωστο, το καινούργιο, τον αποχωρισμό. Πολύ συχνά αυτή η μετάβαση προκαλεί άγχος ίσως και φόβο στους γονείς, κάτι που τα παιδιά με το ένστικτο μπορούν να νιώσουν, ακόμα και αν οι γονείς το κρύβουν. Είναι, λοιπόν σημαντικό να νιώθουν και οι γονείς άνετα, να είναι ήρεμοι για να μπορούν και τα παιδιά να λειτουργήσουν αντίστοιχα.

Ο ρόλος των γονέων στη διαδικασία της μετάβασης

Η εμπλοκή των γονέων κατά τη διάρκεια της ενταξιακής διαδικασίας θεωρείται κριτήριο ποιότητας της παρεχόμενης εκπαίδευσης. Οι μελέτες έδειξαν ότι όταν οι γονείς συμμετέχουν στη διαδικασία τα παιδιά επιτυγχάνουν υψηλότερες βαθμολογίες, μεγαλύτερο βαθμό παρακολούθησης, αναπτύσσουν περισσότερο θετικές στάσεις και συμπεριφορές, υψηλότερο βαθμό αποφοίτησης και μεγαλύτερη επιτυχία στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Επιπλέον, η εμπλοκή των γονέων στην μετάβαση των παιδιών προετοιμάζει και τους γονείς καλύτερα, εξοπλίζοντας τους με γνώσεις και τεχνικές για το πώς θα μπορέσουν να βοηθήσουν τα παιδιά τους καθ’ όλη τη διάρκεια της σχολικής εκπαίδευσης. Τους βοηθά να διαμορφώσουν απόψεις και πρακτικές που θα φανούν χρήσιμες και στο μέλλον αφού θα γνωρίζουν καλύτερα πώς να βοηθήσουν τα παιδιά τους στο σπίτι ή στο σχολείο προκειμένου να πετύχουν καλύτερες σχολικές επιδόσεις.

Οι γονείς που συμμετέχουν στη μετάβαση του παιδιού έχουν την ευκαιρία:

• Να γνωρίσουν καλύτερα τον τρόπο με τον οποίο το παιδί τους μαθαίνει, τις αδυναμίες και τις δυνατότητές του, το αναπτυξιακό και μαθησιακό του επίπεδο, αλλά και να δώσουν πληροφορίες στο δάσκαλο σχετικά με αυτούς τους τομείς.
• Να στηρίζουν τη μάθηση στο σπίτι όπου εφαρμόζουν ιδέες και δραστηριότητες που συζητήθηκαν στο σχολείο
• Να κάνουν σχέσεις με άλλους γονείς και φορείς που στηρίζουν και τους ίδιους ψυχολογικά
• Να δημιουργήσουν σχέσεις με τους δασκάλους που μπορεί να αποβούν χρήσιμες αργότερα στις σχέσεις των παιδιών με άλλους εκπαιδευτικούς

Πώς μπορούμε να διευκολύνουμε την προσαρμογή του παιδιού;

• Οι γονείς πρέπει να παρουσιάσουν μια ωραία και αληθινή εικόνα. Το νηπιαγωγείο είναι όντως ένας υπέροχος χώρος για το παιδί όπου θα βρει νέους φίλους και θα μπορεί να παίζει αλλά αναπόφευκτα θα αντιμετωπίσει και δυσάρεστες καταστάσεις, όπως κάποιο παιδί που θα του χαλάσει τον πύργο του ή τη δασκάλα που θα του επιβάλλει τις συνέπειες μιας ανάρμοστης συμπεριφοράς, γι αυτό είναι απαραίτητο να δοθεί μια όσο το δυνατόν πιο ρεαλιστική εικόνα ,έτσι ώστε να μην πέσει από τα σύννεφα την πρώτη μέρα το παιδί αλλά και οι γονείς να μην φανούν αναξιόπιστοι στα μάτια του.
• Η προετοιμασία πρέπει να ξεκινήσει έγκαιρα. Ιδανικά, οι γονείς μπορούν να μιλήσουν με το παιδί για το νηπιαγωγείο καιρό πριν και να κανονίσουν μία επίσκεψη . Είναι σημαντικό να εξοικειωθεί με τον σχολικό εξοπλισμό και με το σχολικό περιβάλλον. Επίσης, ιδιαίτερα σημαντικό είναι να γνωρίσει το παιδί τον εκπαιδευτικό ή τους εκπαιδευτικούς που θα αναλάβουν την τάξη του. Η προσωπική επαφή με το διδακτικό προσωπικό πριν το ξεκίνημα της σχολικής χρονιάς φέρνει τα παιδιά πιο κοντά τους. Κάποιες φορές, μερικά παιδιά χρειάζονται παραπάνω από μια επίσκεψη στον χώρο του σχολείου για να επιτευχθεί η μέγιστη εξοικείωσή τους με αυτό. Μια καλή ιδέα είναι παίζετε το παιχνίδι του σχολείου στο σπίτι.
• Πολλές φορές είναι δύσκολο για έναν γονιό να μην δακρύσει όταν αποχαιρετά το παιδί του στην πόρτα του νηπιαγωγείου, αλλά είναι πολύ σημαντικό να κρατήσει την ψυχραιμία του. Είναι λογικό οι περισσότεροι γονείς να θέλουν να υποκύψουν σε μια ακόμα αγκαλιά. Ακόμα κι αν το παιδί έκλαιγε γοερά πριν από λίγο το πιο πιθανό είναι να σταματήσει αμέσως μόλις φύγει ο γονέας από την αίθουσα . Με την επιστροφή του γονέα το παιδί αναγκάζεται να προσαρμοστεί στην απουσία του για δεύτερη φορά μέσα σε λίγη ώρα, προκαλώντας του έτσι στρες και αγωνία. Είναι κατανοητό να υπάρχει ανησυχία για το αν σταμάτησε να κλαίει το παιδί , όμως οι γονείς μπορούν να επικοινωνήσουν με το προσωπικό του σχολείου για να ενημερωθούν. Αποφεύγουν να μεταδώσουν στο παιδί τη δική τους αγωνία για την έκβαση της ημέρας στο σχολείο (έκλαψες σήμερα; ήσουν το μόνο παιδάκι που έκλαιγε;). Δείχνοντας εμπιστοσύνη στους παιδαγωγούς οι γονείς δίνουν παράδειγμα και στο παιδί. Είναι σημαντικό να δει το παιδί τους γονείς να μιλάνε ,να χαμογελάνε και να συμβουλεύονται τους παιδαγωγούς ,ώστε να αισθανθεί και το παιδί ότι τους εμπιστεύεστε.
• Ενημερώστε το παιδί σε περίπτωση που χρειαστεί να φύγετε νωρίτερα από το προκαθορισμένο. Όταν αργά ή γρήγορα διαπιστώσει ότι έχετε φύγει θα αισθανθεί προδομένο και ο γονέας θα φαντάζει στα μάτια του ως αναξιόπιστος/η.
• Μείνετε σταθεροί στις αποφάσεις σας. Είναι δυσάρεστο ο γονέας να βλέπει το παιδί του να κλαίει και να παρακαλάει να μην πάει στο νηπιαγωγείο. Ωστόσο, αν κάθεται τρεις μέρες στο σπίτι και πηγαίνει μια φορά την εβδομάδα στο νηπιαγωγείο οι πιθανότητες να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα ελαχιστοποιούνται.
• Η καθημερινή επικοινωνία γι αυτή την μεγάλη αλλαγή που συμβαίνει στη ζωή του συμβάλλει στην συναισθηματική ενίσχυση του παιδιού και στην ομαλότερη προσαρμογή του (είμαι σίγουρος/η πως θα τα καταφέρεις, είσαι πολύ δυνατός/ή, μπράβο σου που έμεινες όλη τη μέρα στο σχολείο, είμαι πολύ περήφανος/η για σένα). Από τη πρώτη κιόλας μέρα η συζήτηση με το παιδί για το πώς πέρασε στο νηπιαγωγείο (αν έπαιξε, αν γέλασε, αν έκανε νέους φίλους )θα χτίσει μια σχέση εμπιστοσύνης και αγάπης.
• Το παιδί πρέπει να μάθει να αυτοεξυπηρετείται στην τουαλέτα πολύ πριν ξεκινήσει η φοίτησή του στο νηπιαγωγείο.
• Να τηρείται ένα σταθερό καθημερινό πρόγραμμα ύπνου και φαγητού. Το παιδί να πηγαίνει στο σχολείο καθημερινά την ίδια ώρα. Καλό είναι να αποφεύγονται οι καθυστερήσεις, γιατί εμποδίζουν την προσαρμογή. Σε περίπτωση σχολικής άρνησης δεν κρατάμε το παιδί στο σπίτι, γιατί έτσι καθυστερούμε την προσαρμογή του και διαταράσσουμε τη σταθερότητα στο ημερήσιο πρόγραμμά του.
• Τις περισσότερες φορές τα παιδιά καταφέρνουν να προσαρμοστούν με επιτυχία στο νέο σχολικό περιβάλλον και να φέρουν εις πέρας τον καινούριο ρόλο του μαθητή/τριας. Πολύ συχνά μετά από μερικές εβδομάδες η σχολική άρνηση είναι πλέον παρελθόν. Στην περίπτωση που τα συμπτώματα σχολικής άρνησης επιμένουν πέραν των δύο- τριών εβδομάδων, η συνεργασία με έναν ψυχολόγο ή σχολικό σύμβουλο θα πρέπει να είναι το επόμενο βήμα των γονέων.

Ας δείξουμε στα παιδιά το δρόμο χωρίς άγχος, με αποδοχή, αναγνώριση των αλλαγών και των νέων αναγκών που θα προκύψουν.

Μυρτώ Αλατζάκη
Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια