Πέρασε καιρός και ίσως αρκετοί από εμάς να ξεχάσαμε το μέγεθος της καταστροφής που συντελέστηκε στη Βόρεια Εύβοια πριν από ένα χρόνο – ίσως να έπαιξε σημαντικό ρόλο και η μηδαμινή προβολή – αλλά κρίνω σκόπιμο να ξεκινήσω με το γεγονός πως υπολογίζεται ότι κάηκαν 508.000 στρέμματα δάσους. Δεν έχουμε κάνει κανένα λάθος στον αριθμό, αυτός είναι. Κάηκε περίπου το 1/3 της δασικής έκτασης του νησιού. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη οικολογική καταστροφή στην ιστορία της Ελλάδας. Και για να γίνουμε ακόμα πιο συγκεκριμένοι, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που έχουν δοθεί στη δημοσιότητα, έχει καεί το 80% της συνολικής έκτασης του δήμου Αγίας Αννας-Λίμνης-Μαντουδίου.

Επισκεφθήκαμε αρκετές περιοχές που επλήγησαν από τις πυρκαγιές όπως η Αγία Αννα, οι Ροβιές, το Αχλάδι – αλλά και μικρότερα χωριουδάκια τα οποία μπορεί κανείς να μην άκουσε μέχρι σήμερα, αλλά οι λιγοστοί κάτοικοι τους είναι υπερήφανοι και παρά τα χρόνια που κουβαλούν (κατά πλειοψηφία) στις πλάτες τους, παίρνουν δύναμη και βροντοφωνάζουν ότι θα καταφέρουν να βγουν νικητές από τούτο τον εφιάλτη.

Αν και ο επικεφαλής της επιτροπής για την ανασυγκρότηση της Βόρειας Εύβοιας, Σταύρος Μπένος, λίγο μετά τις πυρκαγιές παρουσίασε με το επιτελείο του το σχέδιο για την περιοχή το οποίο ήταν πολύωρο και περιείχε πολλές υποσχέσεις, η αλήθεια είναι ότι ποτέ δεν δόθηκαν ξεκάθαρα χρονοδιαγράμματα. Και για να είμαι απόλυτα ειλικρινής, δεν διέκρινα – ένα χρόνο μετά – κανένα μεγάλο και ουσιαστικό έργο ανασυγκρότησης, παρά μόνο ιδιωτικές πρωτοβουλίες για λόγους επιβίωσης, μιας και τα παραδοσιακά επαγγέλματα της ευρύτερη περιοχής (ρητινοκαλλιεργητές , ξυλοκόποι, αγρότες, κτηνοτρόφοι, μελισσοκόμοι) εξαφανίστηκαν.

Η εικόνα που αντίκρισα ειδικά στην – κάποτε – τουριστική Αγία Αννα ήταν πραγματικά αποκαρδιωτική. Το δάσος καμένο ολοσχερώς, το ίδιο και πολλά σπίτια στο παραλιακό μέτωπο που παραδόθηκαν στις φλόγες, καθώς κανείς δεν στάθηκε εμπόδιο και αυτές ολοκλήρωσαν την καταστροφή μία ανάσα από τη θάλασσα. Και έπειτα μια απέραντη ερημιά. Παρά τα εκατομμύρια στην τουριστική προβολή από την Περιφέρεια, παρά τις κρατικές παρεμβάσεις (Evia Pass) ο κόσμος δεν επέλεξε να επισκεφθεί την περιοχή. Τα μαγαζιά χωρίς κόσμο, στην απέραντη παραλία μπορούσες με ευκολία να κάνεις καταμέτρηση. Από τη μία άκρη ως την άλλη δεν βρήκαμε μπροστά μας ούτε ένα αυτοκίνητο. Ολα αυτά έγιναν στις 8 Αυγούστου, κατακαλόκαιρο, στην καρδιά της τουριστικής περιόδου.

Οσο πλησιάζαμε προς τις Ροβιές η εικόνα (δυστυχώς όχι του δάσους) ήταν σαφώς πιο βελτιωμένη. Με περισσότερους τουρίστες, αλλά και σε αυτή την περίπτωση η πλειοψηφία ήταν άνθρωποι της περιοχής που συντηρούν εξοχικές κατοικίες. Το σκηνικό και εκεί ίδιο, η φωτιά σταμάτησε στο τελευταίο δέντρο πριν τη θάλασσα.  Αρα λοιπόν είναι ξεκάθαρο ότι επηρεάστηκαν άμεσα και οι υπόλοιποι κλάδοι, αυτοί του τουρισμού και της παροχής υπηρεσιών. Δεν ήταν μόνο η φωτιά που δεν άφησε τίποτα όρθιο, ήρθε και ένας πολύ δύσκολος χειμώνας με πλημμύρες και όχι μόνο για να αποτελειώσει ότι απέμεινε.

Εντός των σημαντικών στοιχείων που άντλησα πριν γράψω αυτές τις αράδες, διαπίστωσα ότι σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, το 99% των ελαιόδεντρων της περιοχής Αγίας Άννας-Αχλαδίου-Μαντουδίου, καταστράφηκε. Το πρόβλημα για τους ιδιοκτήτες τους, είναι πως μόλις το 33% από τις περίπου 250.000 ελιές ήταν δηλωμένες στον ΕΛΓΑ, με αποτέλεσμα όσοι είχαν επιλέξει να μην τις δηλώσουν, να μην δικαιούνται αποζημίωση. Αντιλαμβάνεστε το μέγεθος της καταστροφής; Αν έπρεπε κανείς να βρει κάτι αισιόδοξο σε όλο αυτό, είναι η φωτιά ξέσπασε στην Εύβοια λίγες ημέρες πριν μαζευτούν μελισσοκόμοι από όλη την Ελλάδα. Στις περιοχές αυτές, τον Αύγουστο συγκεντρώνεται πάνω από το 70% των μελισσοκόμων, καθώς η χαλέπιος πεύκη από την οποία καλυπτόταν η γη της Εύβοιας, έχει υψηλή παραγωγικότητα σε μέλι. Αν οι παραγωγοί είχαν ήδη φτάσει, σήμερα ίσως να μιλούσαμε για την κηδεία της ελληνικής μελισσοκομίας.

Θα μπορούσα να γράψω ένα ολόκληρο βιβλίο με όσα είδαν τα μάτια μου μέσα σε πέντε μέρες, αλλά δεν έχει ιδιαίτερη σημασία. Εξάλλου γράφτηκαν και θα γραφτούν σε κάθε μαύρη επέτειο άφθονα κείμενα.

Αυτό με το οποίο θα ήθελα να κλείσω, είναι ότι συγκινήθηκα με τους ηλικιωμένους κυρίως ανθρώπους που δεν το βάζουν κάτω, που κρατούν το κεφάλι τους ψηλά και είναι διατεθειμένοι να κάνουν τα πάντα για να γίνουν όλα όπως πρώτα. Για να αφήσουν μια παρακαταθήκη στα λιγοστά νέα παιδιά που παραμένουν στο νησί. Είναι εξίσου συγκινητικό όταν ακούς από γιαγιάδες και παππούδες να σου λένε με δάκρυα στα μάτια ότι η νεολαία τους έσωσε τα σπίτια και όχι ο κρατικός μηχανισμός. Αυτός ήταν ανύπαρκτος από κάθε άποψη και έχει καταγραφεί με κάθε τρόπο από την πρώτη στιγμή.

Η Βόρεια Εύβοια θα ξαναγίνει πράσινη. Αυτός είναι ο ιστορικός της προορισμός, αν τη σεβαστούν. Τα όνειρα των ανθρώπων θα μαλακώσουν, η ζωή θα συνεχιστεί. Ήδη έχουν σκάσει τα πρώτα πεύκα.

Υπάρχουν ακόμα δύο μεγάλα κομμάτια δάσους, τα οποία κάτοικοι, εθελοντές, φορείς και κράτος πρέπει να διαφυλάξουν σαν κόρη οφθαλμού. Το ένα ανεβαίνοντας προς τον Άγιο, το δεύτερο στο βορειότερο κομμάτι του νησιού.

Αν χαθούν, χαθήκαμε…

Αντώνης Σουκαράς