Το πρώτο περίπτερο που δημιουργήθηκε ποτέ στην Αθήνα ήταν το 1911, επί της οδού Πανεπιστημίου. Θα το θυμόμαστε όλοι διότι ήταν εκείνο που «ρούφηξε» ο μετροπόντικας στις αρχές Οκτωβρίου του 1997 και παρ’ ολίγον να σημειωθούν θανάσιμοι τραυματισμοί – ευτυχώς η κυρία που βρισκόταν εντός του περιπτέρου αντέδρασε άμεσα, ενώ εκείνη τη στιγμή δεν υπήρχε πελάτης ή… λαθραναγνώστης τριγύρω.

Το 1914, τα περίπτερα απέκτησαν ομοιόμορφη εικόνα. Τα περισσότερα ήταν κίτρινου χρώματος, 0,70×0,70 μέτρα, ξύλινα, με μια τέντα γύρω από την κατασκευή για σκιά. Με τους πολέμους και τα βάσανα να μην σταματούν, μετά την Κατοχή, το 1944, στους δικαιούχους περιπτέρων προστίθενται και τα θύματα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Το 1970, το ελληνικό κράτος μεγαλώνει τα περίπτερα σε 1,30×1,50 μ. και προστίθενται στα περισσότερα από αυτά ψυγεία για αναψυκτικά και παγωτά, ρίχνοντας στην αγορά ακόμα περισσότερα προϊόντα προς πώληση. Το 1971, με τον νόμο 1044/1971, αναγνωρίζεται η συντεχνία των ενοικιαστών περιπτέρων. Το 2012, και αφού έχουν περάσει στην ευθύνη της τοπικής αυτοδιοίκησης, απελευθερώνονται οι άδειες περιπτέρων, με το 70% αυτών να ανήκουν στον δήμο και το 30% σε άτομα με ειδικές ανάγκες και πολύτεκνους, με βάση εισοδηματικά κριτήρια. Ο νόμος 4046/2012 προβλέπει ότι οι υφιστάμενες άδειες διατηρούνται σε ισχύ, αλλά δεν μεταβιβάζονται, ούτε κληρονομούνται. Αυτή ήταν ουσιαστικά και η αρχή του τέλους για πάρα πολλά από τα περίπτερα που είχαμε συνηθίσει να βλέπουμε σε κάθε γωνία της πόλης.

Η παράδοση που δεν είναι μόνο αισθητική, αλλά και λειτουργική

Το… παιχνίδι με τους πελάτες που κάνει ο περιπτεράς, μέχρι τις – πολλών ειδών – πληροφορίες που καλείται να δώσει καθημερινά, για ενοικιαζόμενα, οδούς και όχι μόνο, είναι μερικά από τα χαρακτηριστικά που είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με τα περίπτερα.

Ποιος δεν έχει ζήσει, για παράδειγμα, το “θα ήθελα ένα κουτάκι σπίρτα” και την απάντηση “μας τελείωσαν, μόνο αναπτήρες”; Ενα γνωστό “τρικ” για λίγο μεγαλύτερο κέρδος, μιας και τα σπίρτα είναι γνωστό ότι έχουν μηδαμινή τιμή. Από την άλλη, υπάρχει και η περίπτωση του εισιτηρίου στάθμευσης ή ΜΜΜ, τα οποία ο εκάστοτε περιπτεράς κρατάει για τους… καλούς πελάτες του και δεν τα δίνει σε κάποιον που θέλει να αγοράσει μόνο αυτό το προϊόν, μιας και δεν υπάρχει καν κέρδος. Ολα αυτά είναι κοινά μυστικά, όμως συνθέτουν μια διαχρονική παράδοση!

Είναι το περίπτερο της γειτονιάς, είναι η καθημερινή επαφή, είναι όλα αυτά που συνήθισαν και σημάδεψαν γενιές ολόκληρες. Ολα αυτά σήμερα “σβήνουν” και τη θέση τους παίρνουν μοντέρνα πεζοδρόμια, που όμως δεν έχουν να αποδώσουν τίποτα στην ιστορία και στην παράδοση της Ελλάδας. Πρώτα η κατεδάφιση νεοκλασικών, έπειτα εκείνη των περιπτέρων και τέλος η απόσυρση των καϊκιών που έχουν γράψει τη δική τους ιστορία.

Οταν το μετανιώσουμε, όμως, θα είναι πλέον αργά…