Ηταν ένα πλοίο διαμορφωμένο σε νοσοκομείο φέροντας τα σήματα του Ερυθρού Σταυρού. Ο απολογισμός ήταν τραγικός – σε αντίθεση με τη βύθιση του ατμόπλοιου “Πολικός” από την οποία δεν υπήρξαν θύματα, το πρωί της 24ης Απριλίου 1941 – με 5 νεκρούς.

Στις 24 Απριλίου 1941, λοιπόν, ένα σμήνος από γερμανικά (κατά ορισμένες αναφορές, ιταλικά) βομβαρδιστικά εμφανίστηκε από τα Γεράνια όρη και βομβάρδισε κοντά στην ακτή του Λουτρακίου το «Ανδρος», ένα παλιό επιβατηγό ατμόπλοιο που είχε επιταχθεί και μετατραπεί σε πλωτό νοσοκομειακό.

Στην περιοχή όπου βρίσκονται σήμερα οι καταρράκτες, τα ξενοδοχεία λειτουργούσαν εκείνη την εποχή ως νοσοκομεία. Γι’αυτό εξάλλου το ναυάγιο “Ανδρος” βρίσκεται λίγα μέτρα έξω, στη θαλάσσια περιοχή.

Η μεταφορά των τραυματιών γινόταν από θαλάσσης, για πρακτικούς λόγους, και τη δουλειά αυτή είχε αναλάβει το “Aνδρος”, ένα παλιό επιβατηγό ατμόπλοιο μήκους 260 ποδιών, που για τις ανάγκες του πολέμου είχε επιταχθεί και μετατραπεί σε πλωτό νοσοκομειακό με δυνατότητα περίθαλψης 185 ασθενών. Για την ιστορία, είχε πλοίαρχο τον Μιλτιάδη Θ. Κανάρη.

Σύμφωνα με τις αναφορές ενός αρτοποιού της περιοχής που μετέφερε καθημερινά ψωμί στα ξενοδοχεία-νοσοκομεία της περιοχής, το πρωί της 24ης Απριλίου 1941, ενώ ο παππούς μου μετέφερε ψωμί στα ξενοδοχεία, ένα σμήνος από γερμανικά βομβαρδιστικά εμφανίστηκε από τα Γεράνια όρη και βομβάρδισε το “Aνδρος”, παρά το γεγονός ότι έφερε ευδιάκριτα τα χαρακτηριστικά του νοσοκομειακού (βαμμένο με λευκό χρώμα και με ευδιάκριτους κόκκινους σταυρούς, τόσο στα πλευρά όσο και στο κατάστρωμά του). Το αποτέλεσμα του βομβαρδισμού υπήρξε τραγικό. Τουλάχιστον τρία μέλη του πληρώματος, αλλά και δύο από τους νοσηλευτές που εκείνη την ώρα φρόντιζαν τους τραυματίες έχασαν τη ζωή τους, ενώ το “Aνδρος” βυθίστηκε κοντά στην ακτή, στη σημερινή του θέση.

Μέχρι τις μέρες μας, ακόμα και ντόπιοι δεν γνώριζαν αρκετές πληροφορίες για το ναυάγιο. Αρκετοί αναφέρονται στο ναυάγιο “Ανδρος” γνωρίζοντας από τους παλαιότερους λεπτομέρειες, ωστόσο σύμφωνα με τα όσα αναφέρει σε κείμενο του ο Γιάννης Δημαρέσης, δεν έλειπαν οι αναφορές για ένα μεγάλο βυθισμένο αλιευτικό.

Μια παρέα ατόμων (με τα χρόνια έχουν υπάρξει αρκετές καταδυτικές επισκέψεις) που αποτελούνταν από τους Γιάννη Δημαρέση, Γιώργο Αλεξόπουλο και Κώστα Ζουρνατζή αποφάσισε, συγκεντρώνοντας παράλληλα όσες περισσότερες πληροφορίες μπορούσε, να πραγματοποιήσει κατάδυση στο σημείο του ναυαγίου, γνωρίζοντας πάντως ότι στην περιοχή επικρατούν ισχυρά ρεύματα, που σε συνδυασμό με το λασπώδη βυθό δημιουργούν συνθήκες πολύ κακής ορατότητας. Από την πρώτη κατάδυση ο παράγοντας ορατότητα δεν στάθηκε αρωγός των προσπαθειών τους. Στις περισσότερες καταδύσεις η ορατότητα δεν ξεπερνούσε τα 3-4 μέτρα κάνοντας δύσκολη την προσπάθεια φωτογράφησης του ναυαγίου.

Αυτό βρίσκεται κοντά στην ακτή σε ένα σχεδόν επίπεδο βυθό, κομμένο σε μεγάλα κομμάτια, τα οποία είναι βυθισμένα κατά το μεγαλύτερο μέρος τους στην παχιά λάσπη του βυθού. Το μέγιστο βάθος του ναυαγίου δεν ξεπερνάει τα 23 μέτρα, ενώ το ρηχότερο σημείο του βρίσκεται περίπου στα 19 μ.

Από την πρώτη αυτή επίσκεψη διαπιστώθηκε ότι το μεγαλύτερο μέρος είχε κοπεί και ανελκυστεί για να χρησιμοποιηθεί για λαμαρίνες, μια πρακτική που έχει χρησιμοποιηθεί εκτενώς στη χώρα μας, καταστρέφοντας ένα μεγάλο μέρος της σύγχρονης ιστορίας μας. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι τα ναυάγια, κυρίως του B’ Παγκοσμίου Πολέμου, αποτελούν τους υγρούς τάφους πολλών ανθρώπων.

Ακολούθησαν αρκετές καταδύσεις οι οποίες επίσης δεν έφεραν το επιθυμητό αποτέλεσμα, δηλαδή την ξεκάθαρη φωτογράφιση του ναυαγίου. Η ομάδα αυτή, πάντως, προχώρησε σε μετρήσεις και κρατήθηκαν σημειώσεις για το ναυάγιο, αλλά και αρχικά σχέδια για τη μελλοντική απεικόνισή του.

Το ναυάγιο, λειτουργώντας ως τεχνητός ύφαλος, έχει συγκεντρώσει μεγάλη ποικιλία χλωρίδας και πανίδας. Oι λαμαρίνες του έχουν καλυφθεί στο σύνολό τους από μεγάλο αριθμό σφουγγαριών (κυρίως του είδους Caloria elegans), ενώ σε μεγάλους αριθμούς, στο σύνολο του ναυαγίου, μπορεί κανείς να συναντήσει σπειρογράφους (Sabella spallanzani). Στις λαμαρίνες του βρίσκουν επίσης καταφύγιο μικρά και πιο μεγάλα ψάρια, από τις γνωστές σε όλους μας καλόγριες (Chromis-chromis), τους σαργούς (diplodus sargus sargus), τους γύλους (Coris julis), μέχρι και πιο μεγάλα πελαγίσια ψάρια, όπως ένα μεγάλο κοπάδι από μαγιάτικα (Seriola dumerili), ψάρια διαίτερα συνηθισμένα σε περιοχές ναυαγίων, που μας συντρόφευαν κατά τη διάρκεια τριών από τις καταδύσεις που πραγματοποιήσαμε εκεί. Αξιοσημείωτη είναι και η μικροζωή που φιλοξενεί το ναυάγιο με πλήθος από γυμνοβράγχια, καρκινοειδή κ.ά.

Δείτε και την έρευνα που πραγματοποίησε για μήνες ο επικεφαλής της εθελοντική ομάδας δυτών Loutraki Divers, Χρύσανθος Χόρμπας, φέρνοντας στο φως της δημοσιότητας πολλά στοιχεία για το ναυάγιο “Ανδρος” στο Λουτράκι